Shahriar Mandanipour : Censuur – Een Iraans liefdesverhaal
Kan een Iraanse schrijver zich wagen aan een liefdesverhaal met een kloppend hart? Shahriar Mandanipour gaat de uitdaging aan in zijn bruisende, boze, cynische en grappige roman, ‘Censuur – Een Iraans liefdesverhaal’. De verteller heet ook Shahriar Mandanipour en hij wil ‘met zijn hele wezen’ een liefdesverhaal schrijven, ook al botst hij op tegen de censuur. De gesprekken van verteller Mandanipour met de censor Petrovitsj, ambtenaar van het ministerie van Cultuur en Islamitische Leiding, vormen schrijnende intermezzo’s in dit verhaal dat zich niet meteen probleemloos ontrolt.
De opbloeiende romance tussen Sara en Dara, beide niet gelukkig met het Islamitische regime, staat in vetgedrukte letters. Sommige zinnen zijn doorstreept, namelijk die woorden of passages waar de censor aanstoot aan neemt. Zo zijn woorden als ‘ging op bed liggen’ – zelfs al is de context onschuldig – of ‘prinsessenjurk’ doorstreept. Niet enkel vermeende seksuele toespelingen zijn weggestreept: verwijzingen naar onderdrukking, gevangenschap of politiek zijn evenzeer uit den boze. De vetgedrukte passages zijn voorzien van commentaar van de verteller, die een echte kletskous blijkt te zijn. Hij neemt ons mee door de literaire en politieke geschiedenis van Iran, dit alles op een vinnige en meeslepende manier. De verteller vraagt zich af waarom Danielle Steel gemeengoed is in Iran, terwijl boeken van Tsjechov verboden zijn. Hij geeft tientallen voorbeelden van de absurditeiten waarmee schrijvers in Iran te maken krijgen. Zo is er de schrijver die het aan de stok kreeg met de censor om een scène waarin een personage aan een plastic slang zuigt om benzine over te hevelen naar zijn auto. Het kan blijkbaar allemaal in een land waar mannen op zoek gaan naar seksueel onervaren echtgenotes en minnaressen ‘met een uitgebreide bijtervaring’. ‘Censuur – Een liefdesverhaal’ doet met zijn doorhalingen en verschillende lettertypes denken aan een postmodern experiment. Toch krijgen we hier geen geforceerd en vrijblijvend taalspel. Mandanipours aanpak strookt met de complexe inhoud. Dit meeslepende, intelligente verhaal laat een grote indruk na. (Kathy Mathys)
Wie is Shahriar Mandanipour?
Shahriar Mandanipour (1957) is een van de bekendste schrijvers in Iran. Hij kreeg talloze bedreigingen en had vaak problemen met de censuur. Tussen 1992 en 1998 durfde niemand zijn werk uit te geven in Iran. Mandanipour woont nu in de V.S. en hij kan niet terug naar zijn land. Hij schreef ‘Censuur – Een Iraans liefdesverhaal’ in het Farsi en zijn medewerkster Sara Khalili vertaalde het in het Engels. Het boek verscheen voorlopig niet in de oorspronkelijke taal.